Teodora Wyspiańska. Chłopka od artysty

Wyspiański traktował ją jak królową. Dla reszty świata na zawsze pozostała tylko przelotnym kaprysem. Chłopką od artysty.

Prosta dziewczyna z Konar jako żona Stanisława Wyspiańskiego mogła wejść w kręgi artystycznego Krakowa. Tak się jednak nie stało. Choć nie była pierwszą chłopką, na którą zwrócił uwagę inteligent, to właśnie ona stała się przedmiotem kpin i niechęci. 

Miasto zawsze traktowało ją jak intruza. Nigdy nie zaakceptowano jej jako żony wielkiego artysty i matki jego dzieci. Nie dostrzegano, ile zaradności wymagało prowadzenie domu i opieka nad mężem chorym na syfilis. Łatwiej było widzieć w niej problem, ciężar i utrapienie dla sławnego Wyspiańskiego, choć odważyła się być charakterną kobietą z krwi i kości. I tego też nie wybaczono jej nigdy. A po śmierci artysty niemal od razu zaczęto walczyć o odebranie jej dzieci. 

Anna Piątkowska kreśli portret kobiety wykluczonej, ale niezależnej, która odważyła się zakwestionować podział społeczeństwa na elitę i chłopów, miasto i wieś, panów i służących. A przecież Teodora nie tylko została wiele razy sportretowana przez męża (słynne Macierzyństwo) – krytyczny stosunek mieszczan do niej zainspirował Wyspiańskiego, przenikliwego obserwatora, by stworzyć w Weselu wyraziste postaci. 

Nie było drugiej kobiety, która tak jednoznacznie obnażyła obłudę elit Młodej Polski. Kim naprawdę była Teodora Wyspiańska? Muzą zakochanego w niej męża-artysty czy zabawką znudzonego inteligenta?